Satyagraha: hoe luister je naar Glass?

Foto: © Stephan Walzl

Vandaag even op de muzikale toer: Satyagraha is Sanskriet voor “aandringen op de waarheid” en is in dit geval een opera van Philip Glass ter ere van het leven van Gandhi.

Afgelopen weekend heb ik deze opera bezocht in Oldenburg, Duitsland. Het is een opera van Philip Glass (Wiki, Spotify), die minimalistische klassieke muziek schrijft, oftewel minimalistische muziek met een klassieke orkestbezetting. Dit soort werken wordt niet gek vaak uitgevoerd en mijn vader is fan, dus dan is Oldenburg nog relatief dichtbij.

Thuis werd Glass’ muziek, waaronder deze opera, met enige regelmaat gedraaid. De muziek kenmerkt zich nogal door herhalende patronen. Op zich is herhaling iets wat in alle muziek veel voorkomt. In klassieke muziek wordt ook veelvuldig herhaald, hergebruikt en gevarieerd op één thema. De patronen die Philip Glass herhaalt zijn echter korter, zeg een paar tellen, waardoor het een nogal hypnotiserend effect kan hebben. Het is dan ook vaak muziek waar je van houdt, of je wordt er helemaal gek van. Ik kan er goed naar luisteren, als een soort muziek waar je je een beetje in moet laten verdrinken.

Het verhaal achter Satyagraha kende ik niet. Ik stelde me bij de uitvoering in Oldenburg dan ook voor dat dat ook een wat hypnotiserende twee uur zouden worden, waarin ik onderuitgezakt zou gaan zitten, eventueel mijn ogen dicht zou doen, en de muziek over me heen zou laten komen. Maar de ervaring was heel anders.

Bij een opera gebeurt er natuurlijk veel meer dan dat er alleen muziek klinkt. Dat wist ik ook wel, maar ik had me er bij Satyagraha niet zoveel van voorgesteld. Des te groter was de verassing. Vanaf het eerste moment zat ik minstens zoveel te kijken als te luisteren. En dat terwijl ik vaak niet eens wist waar ik nou precies naar zat te kijken: ik had geen boekje met de vertalingen of een verhaalinleiding en de boventiteling, die het Sanskriet waarin werd gezongen, vertaalde naar het Duits, kon ik moeilijk volgen. Zo goed is mijn Duits ook weer niet. Dat nam niet weg dat ik geboeid kon kijken naar de scènes die werden opgevoerd op het podium.

De functie van de muziek veranderde voor mijn gevoel totaal. Waar ik me thuis liet onderdompelen in de hypnotiserende herhalende tonen, zag ik hier een verhaal, een boodschap die aan mij als luisteraar werd verteld en overgedragen. De muziek werd veel meer een sfeer, iets wat de emoties van de boodschap en de gebeurtenissen in het verhaal ondersteunde en kracht bijzette. Ik verdronk niet meer in de tonen, ik hoorde ze soms zelfs niet meer als zodanig. Ze gingen op in het verhaal.

Ik ben door dit operabezoek heel anders naar de muziek van Glass gaan kijken. Glass schrijft geen minimalistische muziek. Glass vertelt een verhaal, wil je iets vertellen over hoe hij tegen de wereld aan kijkt. De muziek heeft hierbij een ondersteunende rol, roept emoties op en schetst de sferen. De muziek, en vooral de opera’s van Glass, moet je bezoeken voor je door hebt waarom hij zo geschreven is.

Thuis op de bank is deze muziek al een hele ervaring, maar als je een uitvoering hebt bijgewoond snap je hoe hij is bedoeld, en luister je ook zo.

Als je wat meer van Glass wilt horen: naast de link die ik al gaf naar Spotify hier nog de soundtrack van Koyaanisqatsi van Glass. Ik zocht naar een versie met beelden op YouTube, maar die staat er helaas niet op. De film bestaat slechts uit beelden die een confronterende kijk op de mensheid geven. Voor een impressie van de beelden: hier een filmpje van iemand die de hele film achterstevoren heeft gezet, dat mag dan blijkbaar weer wel op YouTube.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s